Sare Firasu Hill – najwyższa góra w Gambii
Sare Firasu Hill to najwyższa góra w Gambii. Według najdokładniejszych dostępnych pomiarów jej wysokość wynosi 50,905 m, czyli w praktyce około 50 m i 90 cm. Tak, dobrze czytasz. To jest ten moment, w którym Himalaje nerwowo poprawiają czapkę, a Gambia spokojnie mówi: „u nas też są góry, tylko bardziej minimalistyczne”. Wyniki pomiarów wskazują Sare Firasu Hill jako oficjalny country highpoint Gambii, a najnowsza publikacja naukowa podaje również współrzędne tego miejsca: 13.221566 N, -14.159756 E.
To prawdopodobnie najniższa z najwyższych gór w Afryce, które miałem do zdobycia w ramach projektu „W drodze na najwyższe szczyty Afryki”. Na liście najwyższych punktów państw Afryki Gambia z Sare Firasu Hill zajmuje miejsce niemal na samym końcu pod względem wysokości, za nią zostają już głównie wyspiarskie lub oceaniczne osobliwości spoza kontynentalnej Afryki.
„Zdobyłem ją” 10 listopada 2023 roku razem z Łukaszem Tochem. Cudzysłów jest tu ważny, bo przy 50,9 m trudno opowiadać o walce z wysokością, ataku szczytowym i odmrożeniach. Była za to prawdziwa przygoda w poszukiwaniu najwyższego miejsca w kraju, w którym różnica między polem, drogą, kopcem termitów i „górą” potrafi być naprawdę subtelna.

Trekking na najwyższą górę w Gambii – poszukiwania
Trekking na najwyższą górę w Gambii to w rzeczywistości kilkadziesiąt minut wędrówki z dobrą mapą przez rozległe pola orzeszków ziemnych w pobliżu granicy Gambii i Senegalu. Żeby jednak znaleźć to właściwe miejsce, musiałem poświęcić sporo czasu na poszukiwania i weryfikację informacji. Dlaczego? Bo Gambia to kraj płaski jak stół, a miejscami nawet jak bardzo dobrze wypoziomowany stół.
Gambia jest niewielkim krajem Afryki Zachodniej, skupionym wokół rzeki Gambia i wąskiego pasa terenu biegnącego od Atlantyku w głąb kontynentu. Jej powierzchnia wynosi około 11 300 km², czyli mniej więcej tyle, ile powierzchnia województwa świętokrzyskiego. Dzięki temu poszukiwania najwyższej góry mogły być prowadzone na stosunkowo małym obszarze. Teoretycznie brzmi łatwo. Praktycznie — oczywiście nie było tak prosto.
W internecie przez lata brakowało naprawdę wiarygodnych informacji na temat najwyżej położonego miejsca w Gambii. Kto by się przejmował najwyższą górą w kraju, gdzie gór właściwie nie ma, a wysokość wielu miejsc krąży wokół kilkudziesięciu metrów nad poziomem morza? Oficjalne gambijskie strony nie dawały jasnej odpowiedzi. W 2015 roku próbowałem dopytywać o najwyższą górę Gambii w kilku rządowych instytucjach związanych z turystyką. Niestety nikt nic nie wiedział.
Gambijskie biura podróży również nie potrafiły sensownie odpowiedzieć na moje pytania. Internetowe fora milczały. No bo kto, oprócz kilku osób zbierających najwyższe punkty państw świata, zastanawia się, czy dane pole orzeszków ziemnych ma 48, 50 czy może 51 metrów wysokości?
Patrząc na stare radzieckie mapy topograficzne Afryki, nie byłem w stanie stwierdzić, które informacje są wiarygodne. Różnice wysokości były zbyt małe. Na podstawie poziomic można było znaleźć kilka miejsc o nieco większej wysokości, ale te same miejsca oglądane w Google Maps czy innych źródłach wyglądały już inaczej. Poziomice miały inny przebieg, a część potencjalnych kandydatów znajdowała się bardzo blisko granicy z Senegalem. W pewnym momencie poddałem się i porzuciłem poszukiwania najwyższej góry Gambii.

Najwyższa góra w Gambii – wskazówki i kandydaci
W 2022 roku wróciłem do tematu, bo znalazłem podpowiedź. Osób próbujących zdobyć najwyższe góry wszystkich państw Afryki albo świata jest niewiele, ale jedna z nich wykonała kawał bardzo solidnej pracy. Był nią Eric Gilbertson, autor strony Country Highpoints, który bada i zdobywa najwyższe punkty krajów na świecie.
Dotarłem do jego relacji z poszukiwań najwyższego miejsca w Gambii. Przeczytałem w niej, że mierzył się z podobnymi problemami co ja. Eric wskazał kilka najbardziej prawdopodobnych kandydatur, którym nadał robocze nazwy nawiązujące do pobliskich miejscowości: Sare Bala Hill, Sare Doulde Hill, Sare Bissou Hill, Sare Firasu Hill i Sare Sorry Hill. Wykorzystywał przy tym dane SRTM, modele DEM z topographic-maps.com i floodmap.net, mapy wojskowe, starsze pomiary oraz informacje z Peakbaggera. Kluczowe było również ustalenie dokładnego przebiegu granicy Gambii i Senegalu, bo część potencjalnych „szczytów” leżała tuż przy niej.
W starszych źródłach i wielu internetowych opisach pojawiała się informacja, że najwyższym punktem Gambii jest Red Rocks albo nienazwane miejsce o wysokości około 53 m. Problem polegał na tym, że wcześniejsze pomiary i mapy nie były wystarczająco dokładne, aby odróżnić od siebie kilka bardzo płaskich kandydatów. W Gambii różnica dwóch metrów może decydować o tym, czy jesteśmy na najwyższej górze kraju, czy tylko na bardzo ambitnym polu.
Góra w Gambii – ostateczne pomiary
Aby ostatecznie zweryfikować posiadane informacje, Eric Gilbertson w 2021 roku wybrał się w kilkudniową podróż do Gambii i Senegalu. Zamierzał zmierzyć dokładne wysokości najważniejszych kandydatów na najwyższy punkt Gambii. Używał w tym celu profesjonalnego sprzętu pomiarowego, między innymi Trimble GeoXR z anteną Zephyr 2, czyli sprzętu zdecydowanie poważniejszego niż telefon wyciągnięty z kieszeni i aplikacja, która raz pokazuje 42 m, a po potrząśnięciu 68 m.

Efektem tych pomiarów było stwierdzenie, że Sare Firasu Hill ma wysokość 50,905 m ± 0,067 m i jest najwyższym punktem Gambii. Pozostałe zmierzone kandydatury okazały się niższe: Sare Doulde Hill ma 48,64 m, Sare Bala Hill 47,421 m, a Sare Bissou Hill 45,702 m. Dane zostały przetworzone przy użyciu PPP, a wysokości elipsoidalne przeliczono na wysokości ortometryczne w modelu EGM2008.
Co ważne, najnowsza publikacja naukowa dotycząca nowych national highpoints w kilku krajach potwierdza, że Sare Firasu Hill jest najwyższym punktem Gambii z ponad 95% pewnością. Wskazuje też, że miejsce zostało potwierdzone lokalnie jako znajdujące się w Gambii. To istotne, bo w tym rejonie różne mapy pokazywały nieco inny przebieg granicy z Senegalem.

Dlatego właśnie, bazując na informacjach Erica i moich wcześniejszych poszukiwaniach, podczas podróży do Gambii wybrałem się na Sare Firasu Hill.
Czy Sare Firasu Hill to naprawdę góra?
To pytanie pojawia się samo. Czy miejsce mające 50,9 m n.p.m. można nazwać górą? Geograficznie można dyskutować. Projektowo — trzeba. W moim projekcie chodzi o zdobywanie najwyższych punktów państw Afryki, a nie tylko klasycznych szczytów z przewyższeniem, śniegiem i efektowną granią. Gambia po prostu zagrała w tę grę po swojemu.
Sare Firasu Hill nie jest górą w romantycznym sensie. Nie ma tu skalnej ściany, lodowca, ekspozycji ani tabliczki szczytowej. Jest płaski krajobraz, pola, drzewa, cisza i świadomość, że gdzieś dokładnie tutaj znajduje się najwyższe naturalne miejsce w całym kraju. W dodatku w Gambii trzeba uważać na kopce termitów, bo niektóre z nich są wyższe niż teren dookoła. Eric Gilbertson słusznie uznał jednak, że kopce termitów nie powinny być wliczane do wysokości country highpointu, bo wtedy najwyższa góra mogłaby się zmieniać wraz z działalnością bardzo ambitnych termitów.
I chyba właśnie dlatego wejście na Sare Firasu Hill było tak zabawne. W projekcie miałem już góry wysokie, trudne, odległe i wymagające wielu dni marszu. A tu nagle pojawiła się „góra”, na którą wchodzi się bez zadyszki, ale której znalezienie wymaga więcej pracy niż niejeden solidny trekking.

Afryka. Zbliżenia – album fotograficzny Roberta Gondka
Jeśli lubisz takie historie z Afryki — trochę górskie, trochę przyrodnicze, trochę absurdalne, a przede wszystkim prawdziwe — zajrzyj też do mojego albumu fotograficznego „Afryka. Zbliżenia”. To fotograficzna podróż przez 26 krajów Afryki, pełna światła, ludzi, zwierząt, krajobrazów i miejsc, które często umykają podczas zwykłego wyjazdu.
W albumie znajdziesz 150 zdjęć pokazujących Afrykę z bliska: góry, przyrodę, ptaki, zwierzęta, codzienne życie i spotkania z ludźmi. To dobry sposób, żeby zobaczyć kontynent nie tylko przez pryzmat mapy i wysokości, ale również przez emocje, kolory i historie zapisane w kadrach. Album możesz sprawdzić i zamówić w moim sklepie.

Zdjęcia z Gambii
Jeśli chcesz zobaczyć więcej zdjęć z tej podróży, zajrzyj do mojej galerii zdjęć z Gambii. Znajdziesz tam ptaki, małpy, szympansy, ludzi, sceny codziennego życia, ocean i trochę tej spokojnej, afrykańskiej magii, dla której warto jechać nawet do kraju, gdzie najwyższa góra ma mniej niż przeciętny blok mieszkalny.

Relacja z podróży do Gambii i Senegalu
Więcej wspomnień, przygód i praktycznych obserwacji znajdziesz też w relacji z podróży do Gambii i Senegalu. To była podróż fotograficzna, podczas której odwiedziłem między innymi rzekę Gambia, miejsca świetne do obserwacji ptaków, targi, wioski rybackie, parki z małpami i wiele mniej oczywistych zakątków. Na blogu znajdziesz moje wrażenia, zdjęcia i praktyczne wskazówki, które mogą pomóc w zaplanowaniu własnej podróży do Afryki Zachodniej.
